Versnellingsbak

Een versnellingsbak wordt gebruikt om een voertuig in de afzonderlijke versnellingen te schakelen. Dat is noodzakelijk, omdat het bruikbare toerentalbereik van de motor maar erg klein is. Daarom moet de overbrengingsverhouding van motortoerental en de snelheid van de aangedreven wielen in meerdere versnellingen kunnen worden geschakeld.

De versnellingsbak bevindt zich direct in de aandrijfas van een voertuig. Hij bestaat uit een behuizing van gietijzer. Binnenin bevinden zich twee assen waaraan tandwielen zitten. De hoofdas is door de koppeling met de motor verbonden. De koppeling heeft als functie de krachtstroom te onderbreken, zodat in de afzonderlijke versnellingen kan worden geschakeld. In de binnenkant van de versnellingsbak is de hoofdas direct achter het eerste paar tandwielen onderbroken. Parallel daaraan loopt de zogenaamde tussenas. De tussenas drijft de tandwielparen van de afzonderlijke versnellingen aan. Deze zijn weer met het achterste deel van de hoofdas verbonden en brengen de kracht verder over.

Het achterste deel van de hoofdas loopt uit de transmissie en drijft het differentieel aan. De achteruitversnelling is een apart geval. Door een extra tandwiel wordt de draairichting van de hoofdas aan de uitgang van de transmissie veranderd. Daardoor draaien natuurlijk ook de wielen de andere kant op. De tandwielen in de versnellingsbak zijn over het algemeen schuin getand. Hierdoor is het contactoppervlak van de tanden aanzienlijk groter dan bij recht getande tandwielen. Om de wrijvingsweerstand zo laag mogelijk te houden, lopen alle tandwielen van een versnellingsbak door een oliebad.

Er zijn verschillende soorten versnellingsbakken. De meest gangbare is de transmissie met H-schakeling. Deze is in de meeste auto’s standaard. In bijzonder sportieve auto’s en in de motorsport worden ook wel sequentiële versnellingsbakken toegepast. Bij deze manier van schakelen worden de versnellingen alleen door kort tegen de schakelpook te duwen opgeschakeld. Zodra men de pook naar achteren trekt, schakelt de transmissie in een lagere versnelling.

Tegenwoordig worden ook al auto’s met een dubbele versnellingsbak aangeboden. Deze techniek is gebaseerd op twee parallel aan elkaar liggende transmissies, die elk een eigen koppeling hebben. Als de ene transmissie zich in de eerste versnelling bevindt, is in de tweede transmissie de tweede versnelling al klaargezet. Het schakelen gebeurt dan alleen nog door de ene koppeling te openen of de tweede koppeling te sluiten.